Το τριτο Μνημονιο, η κοινωνικη πλειοψηφια και ο ΣΥΡΙΖΑ / Του Γιαννη Μηλιου

«Το τριτο Μνημονιο, η κοινωνικη πλειοψηφια και ο ΣΥΡΙΖΑ»

Γιάννης Μηλιός

Στην Huffington Post

images

 

  1. Το πολιτικό κενό

Η συμφωνία της 12ης-13ης Ιουλίου 2015 αφήνει πολιτικά μετέωρο ένα μεγάλο τμήμα από το 61,3% του ελληνικού λαού που ψήφισε «Όχι» στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου και το οποίο είχε εναποθέσει στον ΣΥΡΙΖΑ τις ελπίδες του για μια διαφορετική κοινωνική, οικονομική και πολιτική πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα, που με κέντρο την κυβερνητική πολιτική θα διασφάλιζε ζωτικά συμφέροντα και ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας (των εργαζομένων, συνταξιούχων, επαγγελματιών, μικροεπιχειρηματιών, νέων), βάζοντας τέλος στη λιτότητα.

Είναι σαφές ότι τα συμφέροντα των εργαζομένων και της κοινωνικής πλειοψηφίας δεν μπορούν πλέον να εκπροσωπούνται από την κυβέρνηση, εφόσον αυτή θα υλοποιεί το 3ο Μνημόνιο, δηλαδή ένα πρόγραμμα οικονομικών και κοινωνικών μετασχηματισμών ενταγμένο απόλυτα στο ασφυκτικό πλαίσιο «συνέχειας» της νεοφιλελεύθερης-μνημονιακής πολιτικής του ελληνικού κράτους. Μιας πολιτικής και ενός κράτους που επί πέντε χρόνια θεσμοθετεί περικόπτοντας τα εισοδήματα της κοινωνικής πλειοψηφίας, διαλύοντας τους θεσμούς κοινωνικής προστασίας, ιδιωτικοποιώντας τα δημόσια αγαθά. Με δυο λόγια αφαιρώντας πλούτο, εισόδημα και ισχύ από την πλειοψηφία της κοινωνίας και μεταφέροντάς τα στα χέρια της ολιγαρχίας.

Η εξέλιξη αυτή είναι αναπόφευκτο να δημιουργήσει μια βαθιά κρίση στον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ, που από την ίδρυσή του παλεύει για αυξήσεις μισθών και συντάξεων, για διεύρυνση της κοινωνικής προστασίας και του κοινωνικού κράτους, για υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών. Που επομένως «ταυτοτικά» αντιστρατεύεται τη λιτότητα, τον εργοδοτικό δεσποτισμό, τη συρρίκνωση δικαιωμάτων, την ανάπτυξη για τους λίγους, τη θεοποίηση του κέρδους και του «ιδιωτικού». Που «ταυτοτικά» αντιστρατεύεται όλα αυτά που συνιστούν (και) το Μνημόνιο 3.

Μπορεί λοιπόν ο ΣΥΡΙΖΑ, μετά τη συμφωνία της 12ης Ιουλίου, να μείνει ενωμένος; Όσο κι αν αυτό παραμένει το ζητούμενο, είναι εντούτοις δύσκολο να προβλεφθεί. Διότι αυτή τη στιγμή ο ΣΥΡΙΖΑ διασχίζεται από μια δισεπίλυτη αντίφαση: α) Αφενός να μείνει προσηλωμένος στο Πρόγραμμά του και να μην αποδεχθεί το 3ο Μνημόνιο, ώστε να μη μεταλλαχθεί σε νεοφιλελεύθερο κόμμα της Κεντροαριστεράς, β) Αφετέρου να μην έρθει σε ρήξη με την κυβέρνηση (που θα υλοποιεί το Μνημόνιο).

Ο διχασμός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ στις πρόσφατες ψηφοφορίες για την αποδοχή της Συμφωνίας αποτελεί έκφραση αυτής ακριβώς της δισεπίλυτης αντίφασης. Αυτή η αντίφαση θα καθορίσει και τις εσωκομματικές διαδικασίες που ανοίγουν στον ΣΥΡΙΖΑ από την Πέμπτη 30 Ιουλίου, που συνέρχεται στην Αθήνα η Κεντρική Επιτροπή.

  1. «Δεν υπήρχε άλλος δρόμος»;

Το επιχείρημα ότι «δεν υπήρχε άλλος δρόμος» πέραν του 3ου Μνημονίου είναι έωλο, για πολλούς λόγους.

Στη γενικότητά του, το επιχείρημα νομιμοποιεί το νεοφιλελεύθερο δόγμα «δεν υπάρχει εναλλακτική» (το θατσερικό «There is no Alternative, ΤΙΝΑ«), απέναντι στο οποίο μάχεται η Αριστερά παντού στην υφήλιο.

Το ίδιο επιχείρημα, διατυπωμένο ως ρητορικό ερώτημα περί της συγκεκριμένης στιγμής, «μπορούσε να υπάρξει εναλλακτική λύση τα χαράματα της 13ης Ιουλίου, όταν η κυβέρνηση εκβιαζόταν υπό την απειλή της άτακτης χρεοκοπίας;» αποτελεί απλώς παραπλανητικό ερώτημα-επιχείρημα. Όταν πέφτεις στον γκρεμό, πράγματι δεν μπορεί να γίνει τίποτα, το ζήτημα είναι όμως να μην φτάσεις στον γκρεμό και στην πτώση. Ο τρόπος που διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση από την αρχή και ιδίως μετά τη Συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου οδηγούσε όμως με μαθηματική ακρίβεια στον γκρεμό της 13ης Ιουλίου.

Η διαπραγμάτευση με τους δανειστές καθορίστηκε απόλυτα από τον τρόπο που ασκήθηκε η πολιτική στο εσωτερικό, δηλαδή από τον «ιστορικό συμβιβασμό» του ΣΥΡΙΖΑ με την ολιγαρχία και το κεφάλαιο, και την πολιτεία μιας κυβέρνησης που λειτουργούσε ως οιονεί κυβέρνηση «εθνικής ενότητας»: Εξομάλυνση και άμβλυνση των κοινωνικών αντιθέσεων, με «κοινό για όλους» «εθνικό στόχο» την ανάπτυξη της ελληνικής καπιταλιστικής οικονομίας (καπιταλιστική ανάπτυξη που κατ” ευφημισμό ονομάζεται «παραγωγική ανασυγκρότηση») και την προστασία των θυμάτων εκείνων των μνημονιακών πολιτικών, που βρέθηκαν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας («αντιμετώπιση ανθρωπιστικής κρίσης»). Το «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» αποτύπωνε αυτό το συμβιβασμό, καθώς απ” αυτό απουσίαζαν αφενός όλες οι πολιτικές για την προώθηση εναλλακτικών μορφών παραγωγής απέναντι στην καπιταλιστική επιχειρηματικότητα και τις αγορές, και αφετέρου όλες οι προτάσεις φορολόγησης του κεφαλαίου και του μεγάλου πλούτου. Η συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου επιβεβαίωσε αυτή τη συμμόρφωση της κυβέρνησης στις επιταγές του κεφαλαίου και των δανειστών.

Έτσι και η διαπραγμάτευση σύρθηκε σε ένα «καθησυχαστικό» κλίμα, που προδίκαζε την επερχόμενη κατάληξη: Τον τελικό εκβιασμό, μετά την αποδυνάμωση των τραπεζών και την εξάντληση των ταμειακών διαθεσίμων του Δημοσίου.

Αντίθετα με αυτή την πορεία, από το Πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ απέρρεε μια εντελώς διαφορετική πολιτική στρατηγική: Καθυστέρηση πληρωμών προς τους δανειστές του ελληνικού δημοσίου ήδη από τον Φεβρουάριο, μέχρι την επίτευξη συμφωνίας αντίστοιχης με τη λαϊκή εντολή, διασφάλιση των αναγκαίων για το κοινωνικό κράτος δημόσιων εσόδων μέσα από τη φορολογία του πλούτου και του μεγάλου κεφαλαίου, προώθηση μέτρων και ενός νομοθετικού πλαισίου για τον περιορισμό του χώρου εξουσίας της αγοράς, μέσα από συνεταιριστικά-συνεργατικά σχήματα που θα «ενώνουν» το άνεργο εργατικό δυναμικό με το αργούν παραγωγικό δυναμικό των κλειστών επιχειρήσεων, ενεργητική άσκηση των δικαιωμάτων του Δημοσίου επί των τραπεζών κλπ.

Αυτό το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Και επειδή ποτέ δεν δοκιμάστηκε, η «διαπίστωση» πως «δεν υπήρχε εναλλακτική λύση» πέρα από τη συνθηκολόγηση, είναι άτοπη. Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ προϋπέθετε μία άλλη διακυβέρνηση και μία άλλη διαπραγμάτευση με πυξίδα τη μεροληψία υπέρ των λαϊκών τάξεων! Αυτό θα αποτελούσε την εναλλακτική στρατηγική.

Οι δυνάμεις του κεφαλαίου στην Ελλάδα δεν έχουν αντιμαχόμενα συμφέροντα με τους δανειστές. Είναι όλοι αυτοί που μαζί με τους συμμάχους τους και τους κάθε λογής εκπροσώπους τους πάλεψαν με φανατισμό για να υπερισχύσει το «Ναι» στο πρόσφατο δημοψήφισμα! Διότι μετά την κρίση του 2008-9 η κρίση του καπιταλιστικού συστήματος εμφανίζεται ως «έλλειψη υπεραξίας», όχι έλλειψη ζήτησης. Γι” αυτό και το κεφάλαιο, η άρχουσα τάξη στην Ελλάδα όπως και παντού επιμένει σε μια μόνο στρατηγική για έξοδο από την κρίση, σε αντιστοιχία με τα ταξικά της συμφέροντα: Τη λιτότητα, την απαξίωση και πολιτική-συνδικαλιστική υποβάθμιση της εργασίας, την ιδιοποίηση του δημόσιου από το ιδιωτικό, τη συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας.

Αυτό σημαίνει ότι η αριστερή πολιτική μπορεί να καταστεί αποτελεσματική μόνο αν είναι εξαρχής συγκρουσιακή, πολιτική ρήξεων με το κεφάλαιο, πολιτική αναδιανομής υπέρ της εργασίας: Αναδιανομής πλούτου, εισοδήματος και ισχύος (συνδικαλιστικά δικαιώματα, δημοκρατικοί θεσμοί, πλαίσιο συνεργατικής-αλληλέγγυας αναδιοργάνωσης τομέων της οικονομίας, κλπ.). Αυτό ήταν άλλωστε το περιεχόμενο του Προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ, όπως εγκρίθηκε και από το ιδρυτικό 1ο Συνέδριό του, Πρόγραμμα που τέθηκε στο περιθώριο μετά την 25η Ιανουαρίου.

  1. «Ο εναλλακτικός δρόμος είναι η έξοδος από τη Ζώνη του Ευρώ»;

Μια μερίδα όσων τείνουν να αποδεχθούν το επιχείρημα ότι «δεν μπορούσε να υπάρξει εναλλακτική λύση τα χαράματα της 13ης Ιουλίου, όταν η κυβέρνηση εκβιαζόταν υπό την απειλή της άτακτης χρεοκοπίας», καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η εναλλακτική λύση έγκειται στην επιστροφή στο εθνικό νόμισμα, διότι «δεν υπάρχει εναλλακτικός δρόμος εντός της Ζώνης του Ευρώ (ΖτΕ)».

Επισημάναμε ήδη ότι το επιχείρημα «δεν μπορούσε να υπάρξει εναλλακτική λύση τα χαράματα της 13ης Ιουλίου» είναι παραπλανητικό. Ας θέσουμε λοιπόν το ουσιαστικό ερώτημα: Ποια είναι η εναλλακτική πολιτική που αναγκαστικά απορρέει από την υιοθέτηση εθνικού νομίσματος;

Αν επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό θα βρεθούμε αντιμέτωποι με νέα ερωτήματα και διλήμματα.

Οι επιδιώξεις και οι ανάγκες των εργαζομένων και των ανέργων σχετικά με τον μισθό τους, τις θέσεις εργασίας τους, το κοινωνικό κράτος, τη συνοχή της κοινωνίας θα αντιμετωπιστούν με την αλλαγή νομίσματος;

Η πρόταση για έξοδο από το ευρώ, αυτή καθ” αυτή, σημαίνει ότι προσδοκάται η αναβάθμιση της ανταγωνιστικής θέσης του ελληνικού κεφαλαίου μέσω της υποτίμησης του νομίσματος (χαμηλότερες διεθνείς τιμές των εγχωρίως παραγόμενων προϊόντων). Η υποτίμηση του νομίσματος, όμως, είναι ταυτόχρονα υποτίμηση της τιμής της εργασιακής δύναμης. Το καλάθι των προϊόντων που χρειάζεται ο εργαζόμενος για να ζήσει, ο μισθός του, θα μειωθεί μέσω της νομισματικής υποτίμησης. Θα ακριβύνουν γι” αυτόν και τα εισαγόμενα προϊόντα (θα γίνουν απλησίαστα) και τα εγχώρια, λόγω του ότι τα κεφαλαιουχικά αγαθά (πρώτες ύλες, μηχανήματα) που απαιτούνται για την παραγωγή των εγχώριων προϊόντων είναι επίσης εισαγόμενα. Αυτή η υποτίμηση μισθού που συνεπάγεται η νομισματική υποτίμηση θα έρθει να προστεθεί στην ήδη υπάρχουσα υποτίμηση λόγω των Μνημονίων.

Ταυτόχρονα τα ιδιωτικά χρέη θα εκτοξευθούν με αποτέλεσμα μεγάλο αριθμό χρεοκοπιών μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Από τη νομισματική υποτίμηση θα κερδίσουν άμεσα μόνο ορισμένες μερίδες του κεφαλαίου. Από τους εργαζόμενους ζητούνται και πάλι θυσίες, και άλλες θυσίες στο όνομα της «εθνικής ενότητας», με καρότο μια «ανάπτυξη» που μπορεί να έρθει, αλλά μπορεί και να καθυστερήσει αρκετά χρόνια.

Επιπλέον, για να παραμείνει η συναλλαγματική υποτίμηση του νέου εθνικού νομίσματος «ελεγχόμενη», απαιτούνται ικανοποιητικού ύψους συναλλαγματικά διαθέσιμα σε διεθνές νόμισμα, επομένως ένα νέο δημόσιο δάνειο. Στις παρούσες συνθήκες, πώς θα συναφθεί το νέο αυτό δημόσιο δάνειο; Με τι προαπαιτούμενα, αν όχι με τους γνωστούς μνημονιακούς όρους;

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι η εναλλακτική λύση βρίσκεται, κατ” αντιπαράθεση προς την πρόταση «αναγκαστικά έξοδος από τη Ζώνη του Ευρώ», στην πρόταση «αναγκαστικά εντός της Ζώνης του Ευρώ». Σημαίνουν ότι η λύση δεν θα είναι «νομισματική», το ερώτημα περί του νομίσματος δεν τίθεται κατά προτεραιότητα σήμερα, θα τεθεί και θα απαντηθεί ως αποτέλεσμα μια πορείας αγώνων και ρήξεων, στην προοπτική μιας κοινωνίας πέραν του νεοφιλελευθερισμού και του καπιταλισμού.

  1. «Οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη».

Να διασωθεί αυτό που υπήρξε το «πολιτικό σχέδιο ΣΥΡΙΖΑ»!

Αυτό που προέχει, που είναι επείγον σήμερα, είναι ότι η εναλλακτική στρατηγική βρίσκεται εκτός οποιασδήποτε «ρεαλπολιτίκ», στη σύγκρουση με την ολιγαρχία και το κεφάλαιο, στην κινητοποίηση του κόσμου της εργασίας και της κοινωνικής πλειοψηφίας, στη έμπρακτη επιβεβαίωση του συνθήματος «οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη», στην αμφισβήτηση του νεοφιλελευθερισμού και του καπιταλισμού, στη διάσωση του ενωτικού πολιτικού σχεδίου που εγκαινίασαν πριν από δεκαπέντε χρόνια όσοι ξεκίνησαν το «εγχείρημα ΣΥΡΙΖΑ».

Στην ιστορία του καπιταλισμού εδώ και αιώνες, η κυρίαρχη στρατηγική για έξοδο από τις οικονομικές κρίσεις του συστήματος, για την αντιμετώπιση της πτώσης της κεφαλαιακής κερδοφορίας (της «κρίσης του κεφαλαίου»), υπήρξε η λιτότητα και η περικοπή των λαϊκών εισοδημάτων. Διότι η λιτότητα αποτελεί στρατηγική για μείωση του κόστους ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος, ενώ ταυτόχρονα «αναπλάθει» την κοινωνία σύμφωνα με τα κεφαλαιοκρατικά συμφέροντα, ενδυναμώνει την εξουσία της καπιταλιστικής τάξης σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα.

Η λιτότητα εγκαταλείφθηκε μόνο στις ιστορικές εκείνες περιπτώσεις που δημιουργήθηκε «πολιτικός κίνδυνος» για τις κυρίαρχες καπιταλιστικές ελίτ και το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα. Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ συνιστά πολιτικό κίνδυνο για τις εγχώριες (και διεθνείς) καπιταλιστικές ελίτ. Αν η κυβέρνηση επιμείνει στο να υλοποιεί το Μνημόνιο 3, δεν μας μένει άλλος δρόμος παρά αυτός των μαζικών δημοκρατικών κοινωνικών και πολιτικών αγώνων, ο δρόμος της δημοκρατικής εξέγερσης.

Print format (read all)

Nicholas Levis reports from Greece – JUNE 21, 2015

Nicholas Levis

Nicholas Levis

I attended the pro-Syriza rally last Thursday, and ended up having drinks with Paul Mason! Yes, with ND taking the streets for the first time, the pro-austerity rally on Friday was bigger, based on the pictures. (If you saw their signs in English, the joke making the rounds is that the rally was sponsored by Google Translate. For Greeks: Τόρα τους λέμε Μενουμευρωπαίους.)

Anti austerity Protest

Anti austerity Protest

But there was not much difference. Both rallies were well under 10,000. Both looked like unusually middle-aged crowds for demos. Youth may seem largely indifferent, but it’s unimaginable that with 50% unemployment among them for years they feel any stake in favoring austerity. The danger is that the government has not been inspiring people and the general sense is some rotten deal is coming.

It has impressed me that people are not generally acting or talking as if the banks might be closed tomorrow. Yakkety-yak on trains and buses, small talk I overhear among Greeks at the university, is almost all stink-normal stuff. Nothing about the crisis except as a kind of weather. Perhaps there is a popular overload after all these years of the same shit. People have told me (and I’ve also heard it on the TV talk rounds) that Tsipras/Varoufakis have already signed Memorandum III with the Troika and everything happening on the news is just theater. Others, meanwhile, think Tsipras made a secret deal with Russia/BRICS.

In any case, about a billion a day are being withdrawn from Greek banks, says the news. The Greek central bank (under leadership appointed by ND the week before the election) joined the ECB in stoking panic about a bank run. Naked threats. Today the monthly Avgi poll shows increased support for the government’s course and has prompted complaints from ND. There’s a lot of talk, but it’s all talk so far, about the IMF being cut out of tomorrow’s Eurogroup talks in preparation for a separate deal with the EU. The IMF in particular is being blamed as the architects of the memoranda and austerity policy.

All last week I’ve been watching the Vouli (Parliament) channel, which I’ve taken to calling Zoe TV, because she really is a star. If I might be allowed a bit of hero worship! The Debt Truth commission and a separate one on the events of 2010 have been covered round the clock. There is an oft-played commercial from Spain, of people in various city squares reading a message of solidarity in Greek and repeating that the debt is odious and should be written off. The truth commission, as you all know, has pretty much called it all odious, and you can find their report online. The 2010 commission has had testimony from economists who were employed by ELSTAT (the Greek statistics bureau) at the time, who are presenting a new story about what happened. According to this, the sudden spike in debt and deficit after the election of Little Georgie Papandreou was not simply a discovery of crooked deals that had been kept off the books by the prior governments, as was claimed, and as we’ve believed. On the contrary, the commission is finding that under the direction of EUROSTAT and the ministry, the ELSTAT economists were forced to violate EU accounting rules in force since 1995 to make the deficit look much bigger than it was, through a variety of tricks. They were let go soon after. So what proportion of the spike was because of prior camouflage to meet Maastricht criteria and what was fabricated by crooked accounting on the spot is not clear. Either way, big lies were employed to make the crisis much worse.

The message appears to have finally sunk in here and internationally, as we have known all along, that there was never a bailout – that 90% of the new debt went into the rescue of European banks, and never reached the Greek economy. German taxpayers were tapped to bail out German banks, and Greeks were made responsible for paying it back even as the austerity program (intentionally) shrank the economy made it impossible for them to sustain payments.

The 2010 committee’s testimony prompted conniptions later on the floor from Loverdos, the PASOK politician whom you may remember as one of the ministers behind the disgusting election maneuver in 2012 detailed in the great film by Zoe Mavroudi, Ruins. (The police rounded up hundreds of women at random on the street, gave them forced HIV tests, and charged those who tested positive on assault, on the basis of this crazy story about prostitutes luring good Greek family fathers – hundreds of them, none of whom ever appeared – so as to intentionally give them AIDS.)

Samaras is trying to get Potami and PASOK to hold a leadership summit, and it’s reported that he’s met behind the scenes with the former prime minister and originator of neo-liberal economics in Greece, Simitis (who got out early enough that his shit supposedly doesn’t stink), who has a Greek-German background and is seen as a backchannel. Oh, and more bullshit is flying about how Merkel and Schäuble are split. No problem in finding either narrative: EU about to fold in terror of euro breakup, EU absolutely iron in its determination to cause the Syriza government to fall as the only priority.

Print format (read all)

Greece Draws Up Drachma Plans

 

Greece draws drahmas

Greece draws up drachma plan

 

Greece draws up drachma plans, prepares to miss IMF payment
‘We are a Left-wing government. If we have to choose between a default to the IMF or a default to our own people, it is a no-brainer,’ says senior Greek official

http://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11513341/Greece-draws-up-drachma-plans-prepares-to-miss-IMF-payment.html Continue reading

Print format (read all)